Afgelopen maand komt mevrouw Z bij mij op kantoor. Haar broer E was ongeveer 6 weken daarvoor overleden. E was ongehuwd en had geen kinderen. Volgens het Centraal Testamenten Register (dat mevrouw Z niet had geraadpleegd maar wij wel) was het laatste testament een heel oud testament van notaris Janbroers uit 1990. Een goed doel G werd benoemd tot enig erfgename. De benoemde executeur V was overleden. Aan het testament hing een codicil dat E gecremeerd wilde worden en dat de urn moest bijgezet worden in de urnenmuur van de Algemene Begraafplaats aan de Oude Zeeweg te Noordwijk.
Mevrouw Z was geschokt. Zij had kort voor het overlijden van haar broer E een getypte brief ontvangen, welke brief ze mij toonde, waarin stond dat "Kruis-Sweere" zijn notaris was, dat zus Z executeur was met een beloning van € 20.000, dat Z de spulletjes onder familieleden moest verdelen en dat er aan 7 familieleden ieder € 2.500 gegeven moest worden. Verder wilde hij dat zijn as na zijn overlijden moest worden uitgestrooid.
Inmiddels had Z aan de 7 familieleden al bericht dat ze geld tegemoet konden zien en was ze al begonnen met het uitruimen van het huis. Ik vertelde haar dat ze te voorbarig aan de slag was gegaan. Een getypte brief is géén uiterste wilsbeschikking.
In Nederland kennen we 2 soorten uiterste wilsbeschikkingen: testament en codicil.
Een testament is een door een notaris opgestelde notariële akte waarin de wensen van de erflater worden neergelegd: wie worden de erfgenamen, wie krijgt een legaat, wie is de executeur, een uitsluitingsclausule om 'de koude kant' niet binnen te halen enzovoorts.
Een codicil is een door de erflater zelf geschreven wilsbeschikking (met een pen, dus niet op een computer of een typmachine, en zelf geschreven, dus niet door een vriendin of neef of wie dan ook, omdat vastgesteld moet kunnen worden dat erflater zélf deze beschikkingen had gewild). In een codicil kunnen alleen legaten worden opgenomen van spulletjes (dus geen geldlegaten), en er kunnen uitvaartwensen in worden opgenomen. Er kan géén executeur in worden benoemd, en er kunnen geen erfgenamen worden benoemd.
De getypte brief van E mankeert dus aan alle kanten: niet handgeschreven, geldlegaten erin opgenomen, een executeur erin benoemd. Kortom helemaal niet rechtsgeldig. Z vraagt zich af wat nu. Ik stel voor dat we de enig erfgename, G, op de hoogte stellen van deze niet-rechtsgeldige wilsbeschikking en haar vragen of ze uit coulance toch de brief (of een deel daarvan) wil volgen. Zij kan echter geenszins verplicht worden om iets met de brief te doen. Tenslotte scheelt het haar ook € 37.500 aan (onbelaste) erfenis. Je bent dus overgeleverd aan de goedertierenheid van het goede doel.
Om dit soort vervelende situaties te voorkomen:
- bewaar uw bestaande testament goed, zodat u weet wat uw laatste wilsbeschikking is;
- als u een codicil wil maken: schrijf dit zelf, met een pen, en neem alleen legaten op van spullen, zoals een schilderij, een ring, een kast, enzovoorts, en/of uitvaartwensen;
- lever het codicil in bij de notaris waar uw testament ligt, zodat het aangehecht kan worden.
